Terugblik werkbezoek inclusie | De Rijdende School: afstandsonderwijs

Vasthouden en blijven aansluiten op beweging

Op 20 mei vond het werkbezoek aan de Rijdende School in Geldermalsen plaats. De Rijdende School biedt onderwijs aan kinderen van kermisexploitanten en circusfamilies die door heel Nederland reizen. Het onderwijs sluit flexibel aan op de dynamische leefwereld van deze leerlingen, waarbij fysiek onderwijs, hybride leren en afstandsonderwijs met elkaar worden gecombineerd.

Ontstaansgeschiedenis

De Rijdende School bestaat al meer dan 70 jaar. Voor 1955 waren deze kinderen feitelijk geoorloofde thuiszitters. Zij kregen een vrijstelling van schoolbezoek in de periode van 1 april tot 1 november. Ouders probeerden zelf tijdelijk onderwijs te organiseren, wat veel tijd en moeite kostte.

Het initiatief voor de Rijdende School ontstond vanuit ouders (van kermisfamilies) die zich tot het ministerie van OCW wendden met de vraag om passend onderwijs voor hun kinderen. Dit leidde tot het ontwikkelen van mobiele onderwijsvormen, die later zijn samengebracht in de huidige organisatie.

Vanaf de jaren ’80 zijn ook kinderen uit het circus aangesloten bij de voorziening.

Organisatie en omvang

De Rijdende School verzorgt voornamelijk onderwijs op basisschoolniveau, met circa 200 leerlingen. Daarnaast is er een kleine groep vo-leerlingen die begeleid wordt.

De organisatie bestaat uit:

• Docententeam
• 4 chauffeurs
• ICT-medewerkers
• Administratieve ondersteuning

De school is een zelfstandige organisatie (éénpitter) met eigen financiering.

Er zijn verschillende typen mobiele scholen:

• Grote wagens (ca. 10 stuks, 16 meter lang, 2 lokalen)
• Kleinere units (“grote mini”)
• Campermodellen

In totaal worden circa 500 lesplaatsen verzorgt per schooljaar.

Onderwijsorganisatie en werkwijze

Leerlingen hebben een unieke onderwijsroute. De meesten zitten een deel van het jaar op een vaste school (ongeveer half november tot half maart), en nemen hun lesmateriaal mee naar de Rijdende School vanaf half maart. De Rijdende School sluit op dit lesmateriaal aan.

De planning is sterk afhankelijk van reisbewegingen:

• Op woensdag is bekend waar de leerkracht de volgende week is en welke leerlingen worden gezien;
• Maandag is vaak een rijdag;
• Lesdagen kunnen korter zijn (bijv. 2 uur). De individuele begeleiding en het doorgaan van de school in de vakanties compenseert deze kortere tijd.

Digitale systemen spelen een belangrijke rol:

• ESIS als leerlingvolgsysteem;
• DLO (in ontwikkeling) voor inzicht in leerlijnen, methodes en voortgang;
• Per lesplaats wordt een logboek bijgehouden;
• Elke leerling heeft een ontwikkelgroeidocument.

Afstandsonderwijs en hybride leren

Ongeveer 51 leerlingen volgen (deels) afstandsonderwijs. De ambitie is om hybride onderwijs verder te ontwikkelen.

Belangrijke principes binnen het afstandsonderwijs:

1. Onderwijs op maat
Leerlingen krijgen gerichte instructie gebaseerd op hun specifieke leerbehoeften. Fysieke contactmomenten blijven belangrijk en vragen om een goede voorbereiding van de leerkracht.

2. De rol van de leerkracht
Leerkrachten werken vanuit hun kracht (bijv. voorkeur voor onder- of bovenbouw) en krijgen ruimte om daarbinnen les te geven. Werkplezier wordt gezien als belangrijke voorwaarde.

3. Samenwerking
Er is nadrukkelijk aandacht voor samenwerking tussen leerlingen, ook op afstand. Daarnaast wordt samengewerkt met ouders en met de winterschool. Ouders spelen een actieve rol, vooral bij afstandsonderwijs.

4. Technische randvoorwaarden

• Elke leerling beschikt over een laptop;
• Gebruik van een schoolaccount (geen privéaccounts);
• Ondersteuning op afstand door ICT-collega’s;
• Veelvuldig gebruik van digitale tools zoals Gynzy.

5. Sociale verbondenheid
Momenten van samenkomen en vieren blijven belangrijk, zoals sportactiviteiten, Koningsdag en verjaardagen.

VO-begeleiding

Voor vo-leerlingen biedt de Rijdende School vooral mentorbegeleiding. Leerlingen blijven ingeschreven op hun reguliere vo-school, die toestemming geeft voor deelname aan het rondreizende bestaan.

De begeleiding bestaat uit:

• Afstemming met de vo-school;
• Ondersteuning bij planning en structuur;
• Gebruik van online uitleg (bijv. via YouTube).

De variatie in planning en locaties maakt dit complex.

Waardering werkbezoek

Het werkbezoek is door de deelnemers gewaardeerd met een 9. Enkele reacties van deelnemers:

Duidelijk verteld door mensen waar het enthousiasme van afstraalt.

Ontzettend leerzaam om de rijdende school te zien en een kijkje te krijgen bij het onderwijs op afstand. Wat een planning, organisatie en ondersteuning (ICT, onderhoud en reparatie in de werkplaats, chauffeurswerk) komt erbij kijken.

Chapeau voor alle differentiatie, het maatwerk en de contacten met de doelgroep. Ik was positief verrast!

Via deze route willen we nogmaals Alma van den Bos en Nora Booij bedanken, die deze dag organiseerden. Verder ook veel dank aan de rest van het team die met veel enthousiasme hun werk binnen het afstandsonderwijs lieten zien en al onze vragen tijdens de lunchpauze beantwoordden.

Handige links en informatie

• Bekijk een filmpje over stichting Rijdende School
• Bezoek de website van stichting Rijdende School
• Bekijk de landingspagina van het actieprogramma Digitale School