Inspiratie en mindset
De vier maatregelen van de wet zijn geen doel op zich. Het zijn randvoorwaarden om te kunnen doen wat in de kern nodig is: leerlingen eerder zien, beter begrijpen en effectiever ondersteunen. Onderwijsdeelname is essentieel voor de ontwikkeling, het welzijn en het toekomstperspectief van leerlingen.
Het samenwerkingsverband heeft een sleutelrol in de beweging naar een preventieve en gezamenlijke aanpak. Je draagt bij aan een regionale visie en aanpak op het terugdringen van verzuim en bevorderen van schoolaanwezigheid, draagt zorg voor een samenhangend geheel van ondersteuningsvoorziening en verbindt partners. Door scholen te ondersteunen en regionale samenwerking te versterken, zorg je dat het bevorderen van schoolaanwezigheid niet alleen een verantwoordelijkheid is van individuele schoolbesturen en scholen, maar een gedeelde regionale opdracht.
Wist je dat …
- verschillen in verzuim niet alleen samenhangen met individuele scholen, maar ook met regionale factoren?
Onderzoek laat zien dat schoolaanwezigheid en verzuim verschillen tussen scholen, maar ook tussen regio’s en grotere bestuurlijke eenheden (Kearney & Graczyk, 2020). Deze regionale verschillen kunnen samenhangen met factoren zoals de beschikbaarheid van ondersteuning, de kwaliteit van ketensamenwerking, regionale afspraken tussen partners, sociaal-demografische omstandigheden en verschillen in beleids- of uitvoeringspraktijken. - een positief schoolklimaat samenhangt met een hogere aanwezigheid van leerlingen op school?En wist je dat een negatief schoolklimaat op de basisschool van invloed kan zijn op het verzuim op de lange termijn?
Het gevoel van veiligheid en verbondenheid, de relatie tussen docenten en leerlingen en de relaties tussen leerlingen onderling: die elementen blijken belangrijk voor de schoolaanwezigheid van leerlingen (Kennisrotonde, 2022).
Hierbij blijkt vooral het langetermijnperspectief belangrijk. Het ervaren van een negatief schoolklimaat al op de basisschool heeft namelijk invloed op het verzuim op de lange termijn op de middelbare school. Het verbeteren van het klimaat op school draagt mogelijk bij aan schoolaanwezigheid als hier door de hele schooltijd van een leerling aandacht voor is. Daarnaast blijkt dat inzet op het schoolklimaat en schoolbinding alleen bijdraagt aan de aanwezigheid van leerlingen als alle docenten zich hiervoor inzetten en willen investeren in hun relaties met leerlingen (Kennisrotonde, 2022). - een schoolbrede aanpak het meest kansrijk is voor het terugdringen van schoolverzuim?
Volgens een uitgevoerde meta-analyse door de Inspectie van het Onderwijs (2026) blijkt dat een preventieve schoolbrede aanpak, aangevuld met gerichte interventies voor specifieke oorzaken van verzuim, het meest kansrijk is voor het terugdringen van schoolverzuim. Zo’n aanpak begint met helder beleid en een goede registratie van aanwezigheid. Ook inzicht in de niveaus van verzuim (incidenteel, opkomend, structureel) is belangrijk, naast overleg met meerdere betrokkenen om risico’s en beschermende factoren in beeld te brengen.