Ruimte in Regels | over regelgeving en mogelijkheden
LET OP: Dit overzicht wordt momenteel bijgewerkt (status: 3 november 2026) en is niet up-to-date.


Voordat een leerling van het regulier naar het gespecialiseerd onderwijs gaat, wordt er een toelaatbaarheidsverklaring opgesteld. Samenwerkingsverbanden zijn verantwoordelijk voor het opstellen van de TLV.
In het huidige systeem is het regulier onderwijs onderverdeeld in het speciaal basisonderwijs (sbo), leerwegondersteunend onderwijs (lwoo) en praktijkonderwijs (pro). Gespecialiseerd onderwijs is er voor leerlingen die specialistische ondersteuning nodig hebben, dat het regulier onderwijs niet kan bieden. Er is speciaal onderwijs (so) en voortgezet speciaal onderwijs (vso).
Schoolbesturen maken binnen het samenwerkingsverband afspraken over welke leerlingen in aanmerking komen voor het sbo, so of vso. Voor deze leerlingen geeft het samenwerkingsverband een toelaatbaarheidsverklaring (TLV) af. De verklaring geeft recht op een plek in het speciaal basisonderwijs of voorgezet speciaal onderwijs. Bij cluster 1 (speciaal onderwijs voor blinde of slechtziende kinderen) en cluster 2 (speciaal onderwijs voor kinderen met een auditieve of communicatieve beperking) bepaalt de instelling of de leerling in aanmerking komt voor een plek.
Cluster 3 en 4 scholen en hun besturen zijn onderdeel van de samenwerkingsverbanden passend onderwijs. Cluster 1 en 2 zijn landelijk georganiseerd.
Bekijk hier de wetten:
De transitie naar inclusief onderwijs vraagt om het onderzoeken en herontwerpen van de huidige TLV-processen in de praktijk met als doel om bestaande werkwijzen mogelijk los te laten en alternatieven te verkennen, passend binnen de wettelijke kaders.
Uitgangspunt is dat de school met de ouders overleg voert over de TLV-aanvraag en uitlegt aan ouders waarom een TLV wordt aangevraagd. In de TLV-aanvraag moet de school aangeven dat er overleg met de ouders hierover is gevoerd en wat het standpunt van de ouders is. Het aanvragen van een TLV is een verantwoordelijkheid van de school en niet afhankelijk van de instemming van de ouders. Indien ouders het niet eens zijn met de TLV-aanvraag moet de zienswijze van de ouders opgenomen worden in de TLV-aanvraag.
Tegen een besluit van een samenwerkingsverband over een toelaatbaarheidsverklaring kunnen betrokken ouders, maar ook het schoolbestuur, bezwaar indienen. Elk samenwerkingsverband is wettelijk verplicht voor deze bezwaarschriftprocedure een (bezwaar)adviescommissie te hebben. Die adviescommissie brengt een advies uit aan het samenwerkingsverband dat vervolgens een beslissing moet nemen op het bezwaar.
De meeste samenwerkingsverbanden zijn aangesloten bij de Landelijke Bezwaaradviescommissie Toelaatbaarheidsverklaring (LBT).
Over ongeldig verklaren, intrekken of herroepen van een TLV staat niets in de WPO. De einddatum van een TLV kan wel door het samenwerkingsverband aangepast worden, maar de bekostiging aan de GO-school blijft doorlopen zolang de leerling ingeschreven staat*, ook als de einddatum van een TLV is verstreken.
Het aanpassen van de einddatum is dus een administratieve handeling in de eigen systemen die niet per se een bekostigingsconsequentie heeft.
* Volgens de t-1 systematiek: ingeschreven op 1 februari betekent bekostiging in het kalenderjaar erna.
Je annuleert de TLV in je eigen administratie. Eventueel kun je in het dashboard 1B (Mijn DUO) monitoren of de geannuleerde TLV niet toch wordt ingezet. In dat laatste geval, kun je contact opnemen met de betreffende school om te informeren naar de specifieke casus.
* Concreet betekent dit dat de leerling (nog) niet is ingeschreven op een GO-school en de TLV (nog) niet is uitgewisseld met ROD
Ook nu annuleer je de TLV in je eigen administratie. Je vraagt de GO-school waar de leerling staat ingeschreven om de TLV bij de leerling in het LAS te verwijderen en te vervangen door de TLV van het andere samenwerkingsverband (en vervolgens uit te wisselen met ROD).
Je kunt de TLV in je eigen administratie een einddatum geven of op een andere manier administreren dat het om een leerling gaat die wel is ingeschreven maar geen onderwijs volgt. Hoe dan ook, de GO-school ontvangt bekostiging voor deze leerling. Tot 2023 kon de school de leerling in het LAS op “onbekostigd” zetten. Deze optie is er niet meer. Daarom adviseren we in deze gevallen een afspraak met de school te maken over terugbetaling van de ondersteuningsbekostiging.
Nee dit is niet mogelijk. Leerlingen kunnen niet als onbekostigd worden ingeschreven. Voorheen moesten leerlingen die vanaf het begin van het schooljaar tot 1 oktober meer dan de helft van het aantal schooldagen zonder geldige reden niet aanwezig waren, worden geregistreerd als ongeoorloofd verzuim. Hierdoor werden zij in de oude systematiek aangemerkt als niet-meetellend voor de bekostiging. Met het ingaan van de Wet Vereenvoudiging bekostiging voor het primair onderwijs d.d. 1 april 2022 is deze bepaling komen te vervallen (zie Staatsblad 2022, 4 onder 3.1.2. verzuim).
Voor inschrijving van een leerling in het (voortgezet) speciaal onderwijs is in alle gevallen een toelaatbaarheidsverklaring (tlv) nodig. Op basis van deze inschrijving ontvangt de school bekostiging vanuit DUO.
In voorkomende gevallen waarin de verwachting is dat een leerling niet of nauwelijks naar school zal kunnen gaan gedurende een langere periode, is het mogelijk dat samenwerkingsverbanden en (v)so-scholen samen voor die leerling afspraken over de bekostiging van de leerling. In die situaties waarin de basisbekostiging (lumpsum) afdoende is om het onderwijs- en ondersteuningstraject van de leerling vorm te geven, kan afgesproken worden dat de (v)so-school de ondersteuningsmiddelen die ontvangen zijn op basis van de tlv geheel of gedeeltelijk teruggestort worden aan het samenwerkingsverband dat de TLV heeft afgegeven.
Tegen zo’n besluit kunnen ouders, maar ook het schoolbestuur, binnen zes weken na afgifte van de TLV bezwaar indienen bij het samenwerkingsverband. Elk samenwerkingsverband heeft voor de bezwaarschriftprocedure een (bezwaar)adviescommissie. De meeste samenwerkingsverbanden hebben zich hiervoor aangesloten bij de Landelijke Bezwaaradviescommissie Toelaatbaarheidsverklaring (LBT). De LBT is ondergebracht bij Onderwijsgeschillen. Op de website van Onderwijsgeschillen staat te lezen hoe zo’n bezwaarprocedure in zijn werk gaat. Daar is ook een formulier te vinden waarmee bezwaar ingediend kan worden bij het samenwerkingsverband.
Meer informatie: Landelijke Bezwaaradviescommissie Toelaatbaarheidsverklaring (LBT).
Uit AMvB PO
WPO:
Artikel 34.8. Deskundigen samenwerkingsverband
De deskundigen, bedoeld in artikel 18a, elfde lid, van de wet zijn een orthopedagoog of een psycholoog en afhankelijk van de leerling over wiens toelaatbaarheid wordt geadviseerd ten minste een tweede deskundige, te weten een kinder- of jeugdpsycholoog, een pedagoog, een kinderpsychiater, een maatschappelijk werker of een arts.
Uit hoofdstuk 1: nadere voorschriften per onderdeel
1.2 Deskundigen verbonden aan het samenwerkingsverband
In dit besluit is, op grond van artikel 18a van de Wet op het primair onderwijs en artikel 17a van de Wet op het voortgezet onderwijs, geregeld door welk type deskundigen het samenwerkingsverband zich moet laten adviseren over de toelaatbaarheid van leerlingen tot het onderwijs aan een speciale school voor basisonderwijs in het samenwerkingsverband of tot het (voortgezet) speciaal onderwijs.
In dit besluit is bepaald dat voor de toelating tot het speciaal basisonderwijs en voor toelating tot het (voortgezet) speciaal onderwijs het samenwerkingsverband zich moet laten adviseren door ten minste twee deskundigen waaronder in elk geval een orthopedagoog of een psycholoog. De tweede deskundige is afhankelijk van de ondersteunings-vraag van de leerling (zoals blijkt uit de gegevens van de ouders of de school). Dit is een psycholoog, een pedagoog, een maatschappelijk werker, een arts of een kinderpsychiater.
Het samenwerkingsverband kan er voor kiezen om extra deskundigen te betrekken bij het advies over de toelaatbaarheid van een leerling. Door het opleggen van deze verplichting is geborgd dat het samenwerkingsverband relevante deskundigheid betrekt bij de beslissing over het wel of niet verwijzen van leerlingen naar speciale voorzieningen in het samenwerkingsverband.
Er is gekozen voor een orthopedagoog omdat deze beschikt over een brede deskundigheid ten aanzien van kinderen met een mentale en/of fysieke beperking en kinderen die zich in een problematische leer- of opvoedingssituatie bevinden. Een orthopedagoog heeft een bachelor in pedagogiek afgerond en een master in orthopedagogiek, en bij voorkeur relevante werkervaring. Daarnaast is gekozen voor een psycholoog.
Aanbevolen wordt dat het samenwerkingsverband kiest voor een psycholoog die beschikt over relevante werkervaring en kennis van kind- en systeemniveau, zodat deze deskundig is voor wat betreft de ontwikkeling van kinderen en jeugdigen en het systeem waarin zij opgroeien.
De inzet van de deskundigen ten behoeve van de toelaatbaarheidsbeoordeling, zoals hiervoor beschreven, sluit aan bij de regeling in de wet passend onderwijs dat het samenwerkingsverband kan adviseren over de ondersteuningsbehoefte en over het ontwikkelingsperspectief van een leerling op verzoek van het bevoegd gezag van een school die is aangesloten bij het samenwerkingsverband. Het samenwerkingsverband kan hiervoor de genoemde deskundigen inzetten.
Bekijk ook de meest gestelde vragen over TLV in 2024.
LET OP: Dit overzicht wordt momenteel bijgewerkt (status: 3 november 2026) en is niet up-to-date.

Juist voor de leerlingen met een extra ondersteuningsbehoefte is een soepele overstap van de ene schoolsoort naar de andere, maar ook tussen schoolsoorten van cruciaal belang. Wat kunnen opvang, scholen, samenwerkingsverbanden...

Om kinderen en jongeren met extra ondersteuningsbehoeften een passende plek en goede ondersteuning te bieden werken de schoolbesturen en scholen samen in een samenwerkingsverband (passend onderwijs). Het samenwerkingsverband wijst de...

Een OPP is een verplicht document voor leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben in het onderwijs. Het helpt scholen om onderwijs af te stemmen op de specifieke behoeften van deze...
