Terugblik | Webinar Samen voor de Jeugd | Opvoeden: we doen het samen!

Opvoeden doe je niet alleen. Toch ervaren veel ouders druk, onzekerheid en het gevoel dat ze alles zelf moeten oplossen. Hoe zorgen we ervoor dat ouders elkaar makkelijker ontmoeten, ervaringen uitwisselen en steun vinden? En welke rol kunnen onderwijs, kinderopvang, zorg en gemeenten hierin spelen? Tijdens het webinar ‘Opvoeden: we doen het samen!’ op maandag 2 november stond het versterken van de pedagogische basis centraal. Persoonlijke ervaringen, wetenschappelijke inzichten en praktijkvoorbeelden lieten zien hoe belangrijk ontmoeting, vertrouwen en gelijkwaardige samenwerking zijn.

Over dit webinar

Dit webinar is een samenwerking tussen Overkoepelend Netwerk Samenwerkingsverbanden (ONSwv), Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), Nederlands Jeugdinstituut (NJi), het Netwerk Met Andere Ogen en het Steunpunt Passend Onderwijs. Dit organiseren we onder de noemer “Samen voor de Jeugd: onderwijs en zorg in dialoog”.

Bekijk het webinar op YouTube

Via de ouderkamercoördinator kunnen vraagstukken ook bij de gemeente terechtkomen. Een ouderkamer moet dus onderdeel zijn van de sociale infrastructuur.

Koen Wilsing

Gebiedsmanager bij gemeente Tilburg

Gespreksdeelnemers

Hosts:

Gasten:

Samenvatting per gast

Elif, ervaringsdeskundige ouder: de kracht van gezien en gehoord worden

Elif Borucu deelde haar ervaringen als moeder van drie kinderen. Haar zoon heeft een taalontwikkelingsstoornis (TOS). Omdat hierover destijds weinig bekend was, volgde een lange zoektocht naar passende ondersteuning. Gaandeweg nam Elif steeds meer rollen op zich: naast moeder werd ze begeleider, regisseur en manager. Uiteindelijk besloot ze bewust een stap terug te doen om weer vooral moeder te kunnen zijn.

Ze vertelde hoe groot het verschil kan zijn dat één professional maakt. Een leerkracht gaf eerlijk aan weinig van TOS te weten, maar bood haar zoon wel het vertrouwen om samen een goed schooljaar te maken. Ook een mentor in het voortgezet onderwijs maakte indruk door haar zoon rechtstreeks aan te spreken op zijn eigen verantwoordelijkheid. Hierdoor kon Elif de regie meer loslaten.

Tegelijkertijd waren er professionals die vooral vanuit beperkingen naar haar zoon keken. Haar oproep: ga samen met ouders en kinderen op ontdekkingsreis, in plaats van vooraf in te vullen wat een kind wel of niet kan.

 

Amaranta, bijzonder hoogleraar: een sterke pedagogische basis begint in het dagelijks leven

Prof. dr. Amaranta de Haan, bijzonder hoogleraar Versterken van de pedagogische basis aan de Rijksuniversiteit Groningen en expert bij het Nederlands Jeugdinstituut (NJi), lichtte toe wat de pedagogische basis inhoudt.

Deze bestaat uit alle alledaagse leefomgevingen waarin kinderen opgroeien en ouders opvoeden, zoals het gezin, de buurt, school en sociale netwerken. Het is geen afzonderlijk project of interventie, maar iets wat er altijd al is en wat we samen kunnen versterken.

Volgens de Haan moeten opvoedvragen en onzekerheden niet direct als individuele problemen worden benaderd. Twijfels horen immers bij opvoeden. Het besef dat andere ouders vergelijkbare vragen hebben, kan al veel verlichting geven. En om daar te komen zijn informele gesprekjes op het schoolplein - of tijdens een kop koffie - minstens zo waardevol als georganiseerde bijeenkomsten.

Scholen kunnen hierin een belangrijke rol spelen door ruimte te bieden voor ontmoeting en verbinding. De Haan benadrukte twee uitgangspunten: partnerschap en inclusiviteit. Ouders en professionals brengen ieder waardevolle kennis en ervaring mee. Tegelijkertijd moeten oudergemeenschappen toegankelijk zijn voor alle ouders, ook voor degenen die minder gemakkelijk aansluiting vinden.

 

Onze bijeenkomsten hebben vaak een thema, maar soms plannen we bewust niets, omdat we dan gewoon ervaringen met elkaar uitwisselen.

Joyce Broos-Wolfs

Ouderkamercoördinator

Daphne, pedagoog: van ouderkring naar een plek van vertrouwen in Amsterdam

Daphne Clement vertelde over een ouderkring die zij enkele jaren geleden startte op een basisschool in Amsterdam Nieuw-West. In de wijk leefden veel opvoedvragen, terwijl ouders niet altijd gemakkelijk de weg naar formele ondersteuning vonden.

De ouderkring begon als een ontmoetingsmoment op maandagochtend, maar al snel bleek dat een informele huiskamersfeer, met koffie en iets te eten, beter aansloot bij de behoeften van ouders. Het uitgangspunt is eenvoudig: samen weten we meer. Ouders delen ervaringen, denken met elkaar mee en zoeken samen naar oplossingen. Professionals ondersteunen waar nodig, maar nemen het gesprek niet over. Ook de naam werd door ouders zelf veranderd van ‘Ouderkring’ naar ‘Beter leven met je kinderen’.

Na een explosie in de wijk ontstonden binnen de ouderkring gesprekken over veiligheid, puberteit en straatcultuur. Dit leidde tot het uitnodigen van onder andere de wijkagent en de Wijkrechtbank. Het voorbeeld laat zien hoe oudergemeenschappen ook bredere vraagstukken in de wijk bespreekbaar kunnen maken.

Meer weten?

Joyce, Kim en Koen over de Ouderkamers in Tilburg Noord: ontmoeting als vertrekpunt

Joyce Broos-Wolfs, Kim Diepstraten-van der Boom en Koen Wilsing vertelden over de Ouderkamers in Tilburg-Noord. Deze bestaan sinds 2012 en zijn ontstaan vanuit behoeften van ouders en scholen.

De Ouderkamers bieden ruimte voor informele ontmoeting én activiteiten, zoals lessen in taal, rekenen en budgetteren. In het primair onderwijs zijn ze gevestigd op basisscholen, maar voor het voortgezet onderwijs is gekozen voor een centrale ontmoetingsplek in de wijk, zodat ouders gemakkelijk kunnen aansluiten.

Naast het uitwisselen van opvoedervaringen vormen de Ouderkamers voor sommige ouders een opstap naar vrijwilligerswerk, stages of betaald werk. Ook leveren de gesprekken waardevolle signalen op over wat er speelt in gezinnen en de wijk. Door deze te verbinden met de gemeente en andere organisaties kan de ondersteuning beter aansluiten bij de behoeften van ouders.

Een aandachtspunt blijft de continuïteit. De Ouderkamers worden gefinancierd vanuit verschillende subsidies en schoolbudgetten. Structurele financiering is belangrijk om het opgebouwde vertrouwen en de samenwerking te behouden.

Ter inspiratie:

Voorbeeld van de centrale opgaven van de gemeente Tilburg

Samenvattend: wat nemen we mee?

De voorbeelden laten zien dat er geen vaste aanpak is om oudergemeenschappen te versterken. Wat werkt, hangt af van de ouders, de school en de wijk. Wel kwamen vijf belangrijke inzichten terug:

En de belangrijkste boodschap: Een sterke pedagogische basis ontstaat vooral door ontmoeting, verbinding en het gevoel er als ouder niet alleen voor te staan.

Als ouders minder stress ervaren, heeft dat een positief effect op de ontwikkeling van kinderen.